- beş
- Sınavlar
- MEB-AGS ÖABT
- Beden Eğitimi Öğretmenliği
MEB-AGS ÖABT Beden Eğitimi Öğretmenliği Soruları
MEB-AGS ÖABT Beden Eğitimi Öğretmenliği (sınavda 50 soru · spor bilimleri, fizyoloji, antrenman, branşlar): 5 konuda 328 özgün soru. Her konunun özeti aşağıda; sorular üyelere açık: ücretsiz giriş yap, uygulamada bildiğin soru bir daha sorulmayacak biçimde çöz.
Uygulamada çözBildiğin soru bir daha sorulmaz, bilmediğin öğrenene kadar tekrar gelirKonular
- Beden Eğitimi ve Sporun Temelleri, Yönetim
- Anatomi, Kinesiyoloji ve Psikomotor Gelişim
- Egzersiz Fizyolojisi, Beslenme ve Sağlık
- Antrenman Bilgisi, Fiziksel Uygunluk ve Beceri Öğrenimi
- Branşlar ve Özel Gruplar
Beden Eğitimi ve Sporun Temelleri, Yönetim
- Antik Olimpiyatlar Olympia’da Zeus onuruna dört yılda bir yapılan dinsel şölendi; kayıtlı ilk oyunlar MÖ 776’dır ve MS 393 dolayında yasaklanmıştır.
- Atina eğitimi bedenle zihni uyumlu geliştirmeyi (kalokagathia), Sparta eğitimi ise savaşçı yurttaş yetiştirmeyi, Roma ise gösteri ve eğlenceyi önceler.
- Ortaçağ’da kilise bedene mesafeliydi, bedensel etkinlikler şövalyelik eğitimi ve turnuvalarda sürdü. Rönesans’ta Mercurialis egzersizi sağlıkla ilişkilendirdi.
- Aydınlanma’da Rousseau doğaya uygun eğitimi, Basedow okul müfredatında beden eğitimini, GutsMuths ise sistemli okul jimnastiğini getirdi.
- Jimnastik sistemleri: Jahn’ın Turnen’i alet ve ulusal birliğe, Ling’in İsveç sistemi anatomik ve fizyolojik ilkelere, Hébert’in doğal yöntemi alet kullanmadan doğal hareketlere dayanır.
- Danimarka temel jimnastiği ritmik ve akıcıdır; Sokol Çek ulusal bilincini güçlendirmiştir; Amerika’da Sargent, YMCA ve oyun temelli yeni beden eğitimi öne çıkar.
- Modern Olimpiyatlar Coubertin’in girişimiyle 1894’te IOC’nin kurulması ve 1896 Atina Oyunları ile başlamıştır; halkalar kıtaların birliğini, motto hız-yükseklik-güç ideallerini anlatır.
- Olimpik hareket IOC, uluslararası federasyonlar ve ulusal olimpiyat komitelerinden oluşur; CAS spor uyuşmazlıklarını, WADA ise doping standartlarını yönetir.
- Paralimpik hareket Guttmann’ın rehabilitasyon amaçlı yarışmalarından doğmuş, Özel Olimpiyatlar zihinsel yetersizliği olanlara, Deaflympics işitme engellilere yöneliktir.
- Türkiye’de Selim Sırrı Tarcan modern beden eğitiminin öncüsüdür; Cumhuriyet’te spor örgütlenmesi gelişmiş ve 2011’de Gençlik ve Spor Bakanlığı kurulmuştur.
- Beden eğitimi planlı eğitim sürecidir, spor kurallı ve rekabetçidir, rekreasyon gönüllü ve zevk içindir; oyun ise kendi içinde amaç olan etkinliktir.
- Oyun kuramları: fazla enerji (Schiller-Spencer), dinlenme (Lazarus), alıştırma (Groos), tekrar (Hall) ve katarsis. Huizinga oyunu kültürün kaynağı sayar, Caillois dört kategoriye ayırır.
- Spor felsefesinde idealizm zihni ve karakteri, realizm bilimsel bilgiyi, pragmatizm deneyim ve problem çözmeyi, doğalcılık çocuğun doğasını, varoluşçuluk bireysel seçimi vurgular.
- Fair play, kurala biçimsel uymanın ötesinde dürüstlük ve rakibe saygıdır; doping, hile ve şiddet sporun etik sorunlarıdır.
- Spor sosyolojisinde işlevselcilik bütünleşmeyi, çatışma kuramı eşitsizliğin yeniden üretimini, sembolik etkileşimcilik kimliğin inşasını, feminist yaklaşım cinsiyet eşitsizliğini inceler.
- Spora sosyalleşme bireyin spora katılımına yönlenmesi, sporla sosyalleşme ise sporun bireye değer ve tutum kazandırmasıdır.
- Elias ve Dunning sporu uygarlaşma sürecinin ürünü sayar, Bourdieu spor tercihini sınıf habitusuyla açıklar, Guttmann modern sporun yedi özelliğini sayar.
- Pozisyon ayrımı kalıp yargıya dayalı ayrımcılıktır; sporda toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına karşı öğretmen eşit fırsat ve çeşitli rol modeller sunar.
- Merton’un uyum biçimlerinde doping yenilikçiliğe örnektir: hedef kabul edilir ama meşru olmayan araç seçilir.
- Spor medya ve ekonomiyle iç içe geçerek ticarileşir; boykotlar sporun siyasetten bağımsız olmadığını gösterir.
- Klasik yönetim kuramları: Taylor bilimsel yönetim, Fayol yönetim işlevleri, Weber bürokrasi; Mayo ise insan ilişkileri yaklaşımını getirir. Gulick ve Urwick POSDCORB işlevlerini sayar.
- Motivasyon kuramları: Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi, Herzberg hijyen ve motive edici faktörler, McGregor X-Y, Vroom beklenti, Adams eşitlik.
- Liderlik: Lewin otokratik, demokratik ve serbest bırakıcı; Hersey-Blanchard hazırbulunuşluğa göre stil; Fiedler durumsallık; Bass dönüşümcü liderlik.
- Spor pazarlaması 4P (ürün, fiyat, dağıtım, tanıtım) ile yürür; spor hizmeti soyut, ayrılmaz, değişken ve stoklanamazdır; SWOT ve risk yönetimi stratejik araçlardır.
- Turnuva sayıları: tek elemelide n−1 maç, tek devreli ligde n(n−1)/2 maç; çift sayıda takımda devre başına n−1 hafta, tek sayıda n hafta.
Anatomi, Kinesiyoloji ve Psikomotor Gelişim
- İnsan iskeleti yetişkinde 206 kemikten oluşur. Eksenel iskelet (kafatası, omurga, kaburgalar, sternum) yaklaşık 80, apendiküler iskelet (üst ve alt ekstremiteler, omuz ve kalça kuşakları) yaklaşık 126 kemiği kapsar.
- Uzun kemiğin bölümleri diyafiz (gövde), epifiz (uçlar), epifiz plağı (büyüme kıkırdağı), periost, medüller boşluk ve eklem kıkırdağıdır. Büyüme çağında boyca uzama epifiz plağında olur.
- Kemik doku osteoblastlar (yapım) ve osteoklastlar (yıkım) ile sürekli yenilenir. Wolff yasasına göre kemik, uygulanan mekanik yüke göre yeniden şekillenir; ağırlık taşıyan egzersiz yoğunluğu artırır.
- Omurga 7 servikal, 12 torasik, 5 lomber, 5 kaynaşık sakral ve 3–5 kaynaşık koksigeal omurdan oluşur. Atlas (C1) ve axis (C2) baş hareketlerinden sorumludur; atlas başı taşır, axisin dens çıkıntısı etrafında dönülür.
- Eklemler fibröz (sütür), kıkırdaksı (simfiz, omurlararası disk) ve sinovyal olarak sınıflanır. Sinovyal eklemler menteşe, pivot, top-yuva, elipsoid, semer ve kayma olmak üzere altı tiptedir.
- Hareketler anatomik duruş esas alınarak tanımlanır: fleksiyon-ekstansiyon sagittal düzlemde ve frontal eksende, abduksiyon-adduksiyon frontal düzlemde ve sagittal eksende, rotasyonlar transvers düzlemde ve dikey eksendedir.
- Özel hareket terimleri: supinasyon-pronasyon (önkol), dorsifleksiyon-plantar fleksiyon (ayak bileği), inversiyon-eversiyon (ayak tabanı), protraksiyon-retraksiyon (skapula), opozisyon (başparmak) ve sirkumduksiyon (koni çizen dairesel hareket).
- Diz eklemi değiştirilmiş menteşe bir eklemdir. Ön çapraz bağ tibianın öne kaymasını, arka çapraz bağ arkaya kaymasını sınırlar; menisküsler şok emer ve eklem uyumunu sağlar. Ayak bileği burkulmalarında anterior talofibular bağ en sık yaralanır.
- Kas dokusu çizgili (iskelet), düz ve kalp kası olarak üçe ayrılır. İskelet kası istemli çalışır, kasılma birimi sarkomerdir ve aktin ile miyozin filamentlerinin kayması (kayan filament kuramı) ile kısalır.
- Kas lifleri Tip I (yavaş, oksidatif, dayanıklılık), Tip IIa (hızlı, oksidatif-glikolitik) ve Tip IIx (hızlı, glikolitik, güç) olarak ayrılır. Lif dağılımı genetik olarak büyük ölçüde belirlenir, antrenmanla kısmen değişir.
- Bir motor nöron ve yönettiği lifler motor üniteyi oluşturur. Ünite hep ya da hiç ilkesiyle çalışır; Henneman’ın boyut ilkesine göre küçük üniteler önce, gerektikçe büyük üniteler devreye girer.
- Kasılma türleri: izotonik (konsantrik: kısalarak, eksantrik: uzayarak), izometrik (boy sabit) ve izokinetik (hız sabit). Aynı hareketin kaldırma fazında konsantrik, kontrollü indirme fazında eksantrik kasılma görülür.
- Hareketteki kas rolleri: agonist (ana hareket ettirici), antagonist (karşıt), sinerjist (yardımcı) ve fiksatör/stabilizatör (sabitleyici). Agonist kasılırken antagonistin gevşemesine resiprokal inhibisyon denir.
- Kas iğciği kasın boyu ve boy değişim hızını algılar; germe refleksini başlatır. Golgi tendon organı gerilimi algılar ve otojenik inhibisyonla kası gevşetir. Bu reseptörler proprioseptiftir ve esneklik çalışmalarının temelini oluşturur.
- Başlıca kaslar: gluteus maksimus (kalça ekstansiyonu), gluteus medius (pelvis dengesi), quadriceps (diz ekstansiyonu), hamstring (diz fleksiyonu, kalça ekstansiyonu), gastroknemius-soleus (plantar fleksiyon), tibialis anterior (dorsifleksiyon).
- Omuz bölgesinde rotator manşet (supraspinatus, infraspinatus, teres minor, subskapularis) eklemi stabilize eder. Supraspinatus abduksiyonu başlatır, deltoid sürdürür; latissimus dorsi adduksiyon, ekstansiyon ve iç rotasyon yapar.
- Gövde kasları: rektus abdominis gövde fleksiyonu, dış ve iç oblikler rotasyon ve yan fleksiyon, erektör spinae ekstansiyon yapar. Nefeste diyafram ana inspirasyon kasıdır; zorlu ekspirasyonda karın kasları görev alır.
- Vücutta üç sınıf kaldıraç vardır. Birinci sınıfta destek ortada, ikincide yük ortada (mekanik avantaj >1; örneğin parmak ucunda yükselme), üçüncüde kuvvet ortadadır (mekanik avantaj <1; örneğin biseps ile dirsek fleksiyonu). Vücutta en yaygın olanı üçüncü sınıftır.
- Kinetik zincir: kapalı zincirde distal uç sabittir (squat, şınav), açık zincirde serbesttir (bacak ekstansiyonu makinesi). Kapalı zincir egzersizleri çok eklemli ve fonksiyoneldir; açık zincir tek eklem ve izole çalışır.
- Mekanik ilkeler: denge için ağırlık merkezi destek yüzeyi içinde kalmalı; geniş taban ve alçak ağırlık merkezi stabiliteyi artırır. Newton yasaları, tork (kuvvet × kuvvet kolu) ve açısal momentum korunumu hareket analizinin temelidir.
- Postür bozuklukları: kifoz (artmış torasik eğri), lordoz (artmış lomber eğri), skolyoz (yana eğrilik ve rotasyon), genu valgum (X bacak), genu varum (O bacak), pes planus (düztaban). Sınıfta öne eğilme testi gibi basit taramalar uygulanır.
- Motor gelişim ilkeleri: sefalokaudal (baştan ayağa), proksimodistal (merkezden uca), genelden özele ve iri kastan ince kasa. Bireysel farklılıklar vardır ama sıra evrenseldir; olgunlaşma ve öğrenme birlikte etki eder.
- Gallahue’ya göre motor gelişim evreleri: refleksif, ilkel, temel hareket (başlangıç, gelişmekte olan, olgun aşama; 2–7 yaş), özelleşmiş hareket ve yaşam boyu uygulama. Temel hareketler lokomotor, manipülatif ve stabilite olarak üçe ayrılır.
- Algısal-motor beceriler: vücut farkındalığı, mekân farkındalığı, yanlılık (laterality), yönelim (directionality), zaman ve ritim farkındalığı. Psikomotor alan basamakları (Simpson): algılama, kurulum, güdümlü tepki, mekanizma, karmaşık açık tepki, uyum, yaratma.
Egzersiz Fizyolojisi, Beslenme ve Sağlık
- Enerji üretimi ATP’ye dayanır; kasta üç sistem birlikte çalışır ve süre-şiddete göre biri baskın hâle gelir.
- ATP-PC sistemi oksijensizdir, en hızlı güç verir ve yaklaşık 10 saniye sürer; kısa sprint ve sıçramalarda baskındır.
- Glikolitik sistem glikozu oksijensiz yıkar; net 2 ATP ve laktat üretir. Yaklaşık 10 saniye ile 2 dakika arası yüksek şiddette öne çıkar.
- Aerobik sistem mitokondride karbonhidrat ve yağı oksijenle yıkar; en çok ATP’yi verir ama en yavaş devreye girer.
- Düşük şiddette yağ, şiddet arttıkça karbonhidrat payı artar. RER yağda yaklaşık 0,70, karbonhidratta 1,00’dir.
- Laktat bir atık değil, yakıt ve geçici bir ara üründür. Gecikmiş kas ağrısı, laktat birikiminden değil mikro hasardan kaynaklanır.
- Kalp debisi = atım hacmi × kalp hızı. Dayanıklılık antrenmanı atım hacmini artırır, dinlenme kalp hızını düşürür.
- VO₂ = kalp debisi × arteriyovenöz oksijen farkı. VO₂maks’ın antrenmanla artışı sınırlı, laktat eşiğinin artışı ise belirgindir.
- Karvonen yöntemi kalp hızı rezervini kullanır: hedef = rezerv × şiddet + dinlenme kalp hızı.
- Tip I lifler yavaş ve dayanıklı, Tip IIx lifler hızlı ve güçlüdür; Tip IIa ise ara özelliktedir.
- Akut yanıt seans sırasında, kronik uyum haftalar-aylar süren antrenmanla ortaya çıkar. İkisi karıştırılmamalıdır.
- Isı aklimatizasyonu 1–2 haftada gelişir; plazma hacmi artar, terleme erken başlar. Nemli ortamda buharlaşma azaldığı için risk artar.
- Yüksek rakımda oksijenin kısmi basıncı düşer; eritropoietin artar, alyuvar ve hemoglobin yükselir.
- Enerji değeri gram başına karbonhidrat ve proteinde 4, yağda 9, alkolde 7 kcal’dir. Vitamin, mineral ve su enerji vermez.
- Sporcu protein gereksinimi yaklaşık 1,2–2,0 g/kg’dır; aşırı protein performansı tek başına artırmaz.
- Beden kitle indeksi ağırlık/boy² ile bulunur ve 25–29,9 fazla kilolu, 30 ve üzeri obez kabul edilir; kas-yağ ayrımı yapamaz.
- Yağda çözünen vitaminler A, D, E, K; suda çözünenler B grubu ve C’dir. D vitamini kalsiyum emilimini artırır.
- Hidrasyon: kaybedilen her kilogram için yaklaşık 1,5 litre sıvı alınmalı; uzun eforlarda sodyum da önemlidir.
- Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik etkinlik ve 2 gün kas güçlendirme önerilir; hareketsizlik değiştirilebilir bir risk faktörüdür.
- Egzersiz diyabette insülin duyarlılığını, kemik yoğunluğunda yük taşıyan etkinlikler ise kemik kütlesini artırır; hipertansiyonda Valsalva’dan kaçınılır.
- Yetişkinde bilinçsiz ve solumayan kişide 112 aranır, OHD getirilir ve 30 basıya 2 soluk oranında, dakikada 100–120 hızla, 5–6 cm derinlikte bası uygulanır.
- Burun kanamasında baş öne eğilir; burkulmada dinlendirme-buz-bası-yükseltme; yanıkta akan serin su; kırıkta sabitleme uygulanır.
- Bayılmada bacaklar yükseltilir, kafa travmasında belirti varsa oyun bırakılır, ısı çarpmasında hızlı soğutma ve 112 gerekir.
Antrenman Bilgisi, Fiziksel Uygunluk ve Beceri Öğrenimi
- Antrenman, performansı geliştirmek için planlı, sistemli ve tekrarlı uygulanan egzersiz sürecidir; amaç, vücudun uyum yeteneğini kullanarak biyolojik ve motor gelişim sağlamaktır.
- Aşırı yüklenme ilkesi: Uyum için alışılmış düzeyin üzerinde yük gerekir. Yük çok düşükse gelişme olmaz, çok yüksek ve dinlenmesiz ise aşırı antrenman ve sakatlık riski doğar.
- Aşamalılık ilkesi yükün kademeli artırılmasını, özgüllük ilkesi uyumun uygulanan uyarana özgü olmasını (SAID) anlatır. Sürat için sprint, dayanıklılık için sürekli koşu gerekir.
- Bireysellik, süreklilik, çeşitlilik ve geri dönüşümlülük diğer ilkelerdir. Antrenmansızlıkta (detraining) kazanımlar geri alınır; bu yüzden program kesintisiz sürdürülmelidir.
- Yüklenme bileşenleri: şiddet (nitelik), hacim (nicelik), sıklık ve dinlenme. İş-dinlenme oranı, hedeflenen enerji sistemini belirler.
- Süperkompanzasyon: Yük sonrası performans düşer, dinlenmeyle başlangıç düzeyinin üzerine çıkar. Yeni yük zirvede verilirse gelişim sürer, çok geç verilirse kazanım kaybolur.
- Selye’nin genel adaptasyon sendromu alarm, direnç ve tükenme evrelerinden oluşur. Dinlenmesiz yüklenme tükenmeye, yani aşırı antrenmana yol açar.
- Aşırı antrenman belirtileri: performans düşüşü, dinlenik nabız artışı, uyku bozukluğu, süreğen yorgunluk ve sık hastalanma. Çözüm hacim azaltma ve dinlenmedir.
- Periyotlama: makrosiklus (yıllık veya uzun plan), mezosiklus (birkaç haftalık blok), mikrosiklus (genellikle bir hafta). Klasik modelde hazırlık, yarışma ve geçiş dönemleri vardır.
- Hazırlık döneminde hacim yüksek, şiddet orta; yarışmaya yaklaştıkça hacim azalır, şiddet artar. Geçiş döneminde aktif dinlenme ile toparlanma sağlanır. Tapering, yarışma öncesi hacmi düşürür, şiddeti korur.
- Kuvvet türleri: maksimal kuvvet, çabuk (patlayıcı) kuvvet, kuvvette devamlılık (kas dayanıklılığı). Hedefe göre %1TM ve tekrar sayısı seçilir: yüksek şiddet-az tekrar maksimal kuvvet, düşük şiddet-çok tekrar dayanıklılık içindir.
- Kasılma türleri: izometrik (boy sabit), konsantrik (kısalarak), eksantrik (uzayarak), izokinetik (sabit hız). Eksantrik kasılma en fazla yükü taşır ve gecikmiş kas ağrısıyla ilişkilidir.
- Kuvvet gelişiminin ilk haftalarında sinirsel uyumlar (motor ünite devşirme, senkronizasyon) baskındır; hipertrofi sonra belirginleşir. Pliometri germe-kısalma döngüsünü kullanarak güç geliştirir.
- Aerobik dayanıklılığın göstergesi VO₂maks’tır. Antrenmanla atım hacmi artar, dinlenik ve submaksimal nabız düşer, kapiller ve mitokondri yoğunluğu yükselir.
- Dayanıklılık yöntemleri: sürekli (uzun, düzgün tempo), interval (iş ve eksik dinlenme), tekrar (tam toparlanma), fartlek (serbest hız değişimi), sirkuit (istasyon dönüşü).
- Hedef nabız Karvonen yöntemiyle hesaplanır: hedef = dinlenik + yüzde × (en yüksek − dinlenik). En yüksek nabız için yaygın tahmin 220 − yaştır.
- Esneklik statik, dinamik, balistik ve PNF yöntemleriyle geliştirilir. Performans öncesinde uzun statik germe güç çıkışını azaltabileceğinden dinamik hazırlık tercih edilir.
- Sürat; reaksiyon, ivmelenme, maksimal sürat ve sürat dayanıklılığından oluşur ve ATP-PC sistemine dayanır. Çeviklik, yön değiştirme ve reaksiyon yeteneğidir.
- Sağlıkla ilgili uygunluk: kardiyorespiratuar dayanıklılık, kas kuvveti ve dayanıklılığı, esneklik, vücut kompozisyonu. Beceri ile ilgili uygunluk: çeviklik, denge, koordinasyon, güç, reaksiyon zamanı, sürat.
- Testler: Cooper 12 dk ve 20 m mekik koşusu (aerobik), Wingate (anaerobik güç), otur-uzan (esneklik), dikey sıçrama ve durarak uzun atlama (patlayıcı güç), kavrama dinamometresi (el kuvveti), Eurofit bataryası.
- Motor öğrenme, pratik veya deneyime bağlı kalıcı değişimdir. Performans geçici ve gözlenebilir, öğrenme kalıcıdır; bu yüzden kalıcılık ve transfer testleri kullanılır.
- Fitts-Posner aşamaları: bilişsel (çok hata, anlama), ilişkilendirme (hata azalır, tutarlılık artar), otonom (otomatik hareket, düşük dikkat gereksinimi).
- Kuramlar: Adams kapalı döngü (hafıza izi, algısal iz), Schmidt şema (genelleştirilmiş motor program, geri çağırma ve tanıma şeması), Bernstein serbestlik derecesi sorunu.
- Geri bildirim: KR sonuç bilgisi, KP performans bilgisi. Başlangıçta sık, sonra azaltılan geri bildirim kalıcılığı destekler. Rastgele pratik (yüksek bağlamsal girişim) öğrenme sürecinde performansı düşürür, kalıcılığı artırır.
- Beceri sınıfları: açık-kapalı, ayrık-seri-sürekli. Parça-bütün tercihi karmaşıklık ve organizasyona göre yapılır. Hick yasası seçenek sayısı ile karar süresini, Fitts yasası hız-doğruluk ilişkisini açıklar.
Branşlar ve Özel Gruplar
- Atletizm koşu, atlama ve atma branşlarından oluşur. Kulvar genişliği yaklaşık 1,22 m’dir; 200 ve 400 m’de dış kulvarların start çizgileri, viraj uzunluğu farkını gidermek için kademeli olarak ileriye konur.
- Koşularda 400 m’ye kadar (400 m dahil) çömelik start, 800 m ve üzerinde ayakta start kullanılır. Bitiş, gövdenin (baş, kol ve bacak hariç) bitiş çizgisinin düşey düzlemine ulaşmasıyla belirlenir.
- Engelli koşularda 110 m, 100 m ve 400 m engelli yarışlarında 10 engel vardır. 400 m’de ilk engele 45 m, engeller arası 35 m, son engelden bitişe 40 m mesafe bulunur. Engel devirmek tek başına diskalifiye sebebi değildir; bilerek devirmek ya da kulvar dışından geçmek diskalifiye sebebidir.
- Bayrak yarışlarında çubuk devir bölgesi içinde el değiştirmelidir; belirleyici olan çubuğun konumudur. Çubuk düşerse düşüren koşucu alır. Kısa mesafede devralan geriye bakmaz (görsel olmayan devir), 4x400 m’de devralan devredene bakar (görsel devir).
- Yarış yürüyüşünde iki temel kural vardır: görünür temas kaybı olmaması ve ön bacağın yere temas anından dikey konuma gelene kadar bükülmemesi. Bu kurallar ihlal edildiğinde hareket yürüyüş olmaktan çıkar.
- Atlamalarda yüksek atlama tek ayakla kalkışla yapılır; üst üste üç başarısız denemede (yükseklik fark etmeksizin) yarışmacı elenir. Modern tekniği, sırtüstü aşan Fosbury flop’tur. Sırık atlama da yükseklik yarışmasıdır.
- Uzun atlamada derece kalkış çizgisinden kumdaki en yakın ize ölçülür. Havada yürüme, asılma ve koşma teknikleri dengeyi korur ve ayakları iniş için öne getirir. Üç adım atlamada sıra hop, step, jump’tır.
- Atma branşlarında gülle atılmaz, itilir; gülle çeneye yakın tutulur ve omzun gerisine inmez. Disk ve çekiç dönerek, cirit koşarak atılır. Ciritin metal ucu yere ilk değmelidir. Erkek gülle 7,26 kg, kadın gülle 4 kg’dır.
- Bileşik yarışmalarda erkekler on branşlı (dekatlon), kadınlar yedi branşlı (heptatlon) yarışmaya katılır. Heptatlonda disk ve sırık atlama yer almaz. Maraton 42,195 km’dir.
- Futbol 11 kişilik takımlarla oynanır; kale 7,32 m genişlik ve 2,44 m yüksekliğindedir. Penaltı noktası 11 m uzaklıktadır. İkinci sarı kart kırmızı kartla sonuçlanır ve oyuncunun yerine yedek girmez.
- Ofsayt kuralı taç atışı, kale vuruşu ve köşe vuruşundan doğrudan alınan toplarda uygulanmaz. Takım arkadaşının ayakla bilerek verdiği geri pası kaleci elle tutarsa rakibe endirekt serbest vuruş verilir. Endirekt vuruşta topun gol olabilmesi için başka bir oyuncuya değmesi gerekir.
- Basketbol beş kişiyle oynanır, pota 3,05 m yüksekliktedir. Adım hatası, çift dribling ve pivot ayağın yerinden oynaması temel ihlallerdir. Atış sırasında yapılan fauldan sonra basket olursa sayı geçerlidir ve bir serbest atış verilir.
- Basketbolda savunma türleri adam adama ve bölge savunması olarak ayrılır. Adam adamada her savunmacı bir rakibi izler, bölgede ise sahanın belirli bir bölgesinden sorumludur. Pres savunma ise topu alan rakibe sahanın geniş bir bölümünde baskı kurar.
- Voleybol altı kişiyle oynanır. Saha 18x9 m’dir; file erkeklerde 2,43 m, kadınlarda 2,24 m’dir. Takım topu en çok üç vuruşta karşıya geçirir; blok teması vuruş sayılmaz. Her set 25 sayıya kadar oynanır ve iki sayı fark aranır.
- Voleybolda servis hakkını kazanan takım saat yönünde bir pozisyon döner. Manşet (alttan pas) sert gelen toplar için, parmak pası (üstten pas) ise orta yükseklikteki toplar için kullanılır. Smaç bitirici hücum vuruşudur.
- Hentbol yedi kişiyle (altı saha oyuncusu ve kaleci) oynanır. Oyuncu topla sektirmeden en çok üç adım atabilir ve topu en çok üç saniye tutabilir. Kaleci dışındaki oyuncular kale alanına giremez.
- Takım sporlarının öğretiminde oyunu anlamaya dayalı yaklaşım, önce küçük alan oyunlarıyla taktik anlayış kazandırır; ardından beceri öğretimi yapılır. Bu, becerinin neden gerekli olduğunu öğrencinin fark etmesini sağlar.
- Artistik jimnastikte erkekler altı aletle yarışır: yer, kulplu beygir, halka, atlama, paralel bar, barfiks. Kadınlar dört aletle yarışır: atlama, asimetrik paralel, denge kurulu, yer. Denge kurulu 5 m uzunluğunda, 10 cm genişliğinde ve 125 cm yüksekliktedir.
- Artistik jimnastikte puan, zorluk (D) ve uygulama (E) puanlarının toplamıdır; E puanı 10,0’dan kesinti yapılarak bulunur. Ritmik jimnastik ip, çember, top, kulüp ve kurdele ile yapılır. Jimnastik öğretiminde hazırlayıcı alıştırma, yardımlı uygulama ve yardımsız uygulama sırası izlenir.
- Halk oyunları bölgelere göre farklılaşır: zeybek Ege’de ağırbaşlı ve kol açışlı, horon Karadeniz’de hızlı ve titremeli, bar Erzurum çevresinde topluluk oyunudur. Halaylarda sıra el ele tutularak oynanır. Ritim eğitiminde ölçü ve vurgu temeldir: vals 3/4, ilk vuruş kuvvetlidir.
- Eğitsel oyunlar; fazla enerji, alıştırma, özetleme ve arınma gibi kuramlarla açıklanır. Parten oyunu sosyal katılıma göre sınıflar (paralel oyun gibi); Piaget alıştırma, simgesel ve kurallı oyun der. Oyun öğretiminde amaç, kurallar ve örnek gösterim önemlidir.
- Engelliler için spor: Paralimpik hareket Guttmann’la başladı; Special Olympics zihinsel yetersizliği olanlara, Deaflympics işitme engellilere yöneliktir. Goalball görme engelliler içindir. Kaynaştırmada görme engelliye sesli araç ve kılavuz, işitme engelliye görsel işaret, zihinsel yetersizliğe kısa yönerge uygulanır.